लागू भयो गाजा–इजरायल युद्धविराम : शान्तिको दिशामा निर्णायक मोड

लामो समयदेखि जारी रहेको गाजा–इजरायल युद्धले आज नयाँ अध्यायको सुरुआत गरेको छ। एक अन्तर्राष्ट्रिय समझदारी अन्तर्गत इजरायल र हामसबीच युद्धविराम लागू भएसँगै गाजामा मानवीय राहत, बन्धक रिहाइ, र पुनर्निर्माणका कार्यहरू सुरु भएका छन्।

युद्धविरामको यो नयाँ चरणमा कतार, इजिप्ट र संयुक्त राज्य अमेरिका को सक्रिय कूटनीतिक भूमिका निर्णायक रह्यो। तीन देशको मध्यस्थतामा भएको सम्झौताले युद्धग्रस्त गाजामा नयाँ शान्तिको आशा जागाएको छ।

युद्धविरामको औपचारिक सुरुआत

इजरायली सेनाले अक्टोबर १० तारिख दिउँसो १२ बजे बाट युद्धविराम लागू भएको पुष्टि गरेको छ।
यसैबीच, हामसका गाजास्थित नेताहरूले पनि सम्झौताका सबै चरणमा सहमति जनाएका छन्। इजरायलले प्रारम्भिक चरणमा आंशिक रूपमा आफ्नो फौज फिर्ता गर्नेछ भने हामसले बाँकी इजरायली बन्धकहरू रिहा गर्ने वाचा गरेको छ।

बन्धक र कैदीहरूको आदानप्रदान

युद्धविरामको सर्तअनुसार:

• हामसले ४८ जना इजरायली बन्धक रिहा गर्नेछ,

• इजरायलले २,००० भन्दा बढी फलस्तिनी कैदी रिहा गर्नेछ,

• रिहाइ प्रक्रिया ७२ घण्टा भित्र सुरु गरिने अपेक्षा गरिएको छ।

गाजामा मानवीय राहतको बहाव

युद्धविराम लागू भएसँगै, संयुक्त राष्ट्रसंघ, रेडक्रस, र अन्य राहत संस्थाहरू गाजामा मानवीय सहायता प्रवाह गर्न सुरु गरेका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवीय सहायता कार्यालय (UNOCHA) ले प्रारम्भिक रूपमा:

• २.१ मिलियन मानिसहरूलाई खाद्य सामग्री वितरण गर्ने,

• २००,००० परिवारलाई नगद सहयोग पुर्‍याउने,

• र गाजाका ५० स्वास्थ्य केन्द्रहरू पुनःस्थापना गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको छ।

इजिप्टको रायफाह क्रसिङ नाका पनि सहायता सामग्रीको आवत–जावतका लागि खुलाइएको छ।

विस्थापितहरूको घर फिर्ती सुरु

युद्धको चपेटामा परेर दक्षिण गाजा भागमा विस्थापित भएका हजारौं फलस्तिनीहरू अब बिस्तारै आफ्ना घरतर्फ फर्किन थालेका छन्।
तर, उत्तरी गाजाका केही क्षेत्रहरूमा अझै पनि इजरायली सैन्य उपस्थिति रहेको छ, जसले घर फिर्तीमा पूर्ण स्वतन्त्रता दिन नसकेको अधिकारवादी समूहहरूले जनाएका छन्।

कतार, इजिप्ट र अमेरिका: शान्तिका सूत्रधार

यस ऐतिहासिक सम्झौता सफल बनाउनमा कतार, इजिप्ट र अमेरिका को भूमिकालाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सराहना गरिएको छ।

• कतारले वार्ताको समन्वय र मञ्च निर्माण गर्‍यो,

• इजिप्टले प्राविधिक र सुरक्षा समन्वयमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्यो,

• र संयुक्त राज्य अमेरिका ले सम्झौतामा सामेल सबै पक्षलाई ‘सुरक्षा ग्यारेन्टी’ दिने आश्वासन दिएर सहमति जुटाउन निर्णायक भूमिका खेल्यो।

अमेरिकाले युद्धविरामको निगरानी गर्न करिब २०० सैन्यकर्मी इजरायलमा तैनाथ गर्ने घोषणा गरिसकेको छ। यिनीहरू प्रत्यक्ष रूपमा गाजामा प्रवेश भने गर्ने छैनन्।

चुनौतिहरू अझै बाँकी

यद्यपि युद्धविराम लागू भएको छ, दीर्घकालीन शान्ति स्थापनाका लागि धेरै चुनौतीहरू बाँकी छन्:

• हामसको शस्त्रीकरण: इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले हामसले पूर्ण रूपमा हतियार त्याग्नुपर्ने बताएका छन्।

• गाजाको शासन व्यवस्था: युद्धपछिको प्रशासनिक संरचना अझै अस्पष्ट छ।

• सन्धि उल्लङ्घनको जोखिम: विगतमा भएका अस्थायी युद्धविरामहरू दीर्घकाल टिक्न नसकेको अनुभवले वर्तमान सम्झौतालाई सावधानीपूर्वक कार्यान्वयन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

गाजा–इजरायल युद्धविरामले शान्तिको आशा जगाएको छ, तर यो सुरुआत मात्रै हो। दीर्घकालीन समाधानका लागि दुवै पक्षले जिम्मेवार व्यवहार प्रदर्शन गर्नुपर्नेछ।
मध्यस्थकर्ताहरूको साझा प्रयासले यो सम्झौतालाई सफल बनाएको हो भने, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको निरन्तर समर्थन र निगरानीले मात्र यसको दीर्घकालीन स्थायित्व सुनिश्चित गर्न सक्छ।

स्रोतहरू: CBS News, Reuters, Al Jazeera, AP, The Guardian